Шатамхай хий нь шатамхай болон тэсрэх шинж чанартай дан шатамхай хий болон холимог шатамхай хий гэж хуваагддаг. Стандарт туршилтын нөхцөлд дэлбэрэлт үүсгэдэг шатамхай хий ба шаталтыг дэмждэг хийн жигд хольцын концентрацийн хязгаарын утга. Шатамхай хий нь агаар, хүчилтөрөгч эсвэл бусад шаталтыг дэмждэг хий байж болно.

Тэсрэлтийн хязгаар гэдэг нь агаар дахь шатамхай хий эсвэл уурын концентрацийн хязгаарыг хэлнэ. Тэсрэлт үүсгэж болзошгүй шатамхай хийн хамгийн бага агууламжийг доод дэлбэрэлтийн хязгаар, хамгийн өндөр концентрацийг дээд дэлбэрэлтийн хязгаар гэж нэрлэдэг. Тэсрэлтийн хязгаар нь хольцын бүрэлдэхүүн хэсгүүдээс хамаарч өөр өөр байдаг.

Түгээмэл шатамхай болон тэсрэх хийд устөрөгч, метан, этан, пропан, бутан, фосфин болон бусад хий орно. Хий бүр өөр өөр шинж чанар, дэлбэрэлтийн хязгаартай байдаг.

Устөрөгч

Устөрөгч (H2)нь өнгөгүй, үнэргүй, амтгүй хий юм. Энэ нь өндөр даралт болон бага температурт өнгөгүй шингэн бөгөөд усанд бага зэрэг уусдаг. Энэ нь маш шатамхай бөгөөд агаартай холилдож, галд өртөхөд хүчтэй дэлбэрч болно. Жишээлбэл, хлортой холилдоход нарны гэрэлд байгалийн жамаар дэлбэрч болно; харанхуйд фтортой холилдоход дэлбэрч болно; цилиндрт байгаа устөрөгчийг халаахад мөн дэлбэрч болно. Устөрөгчийн дэлбэрэлтийн хязгаар нь 4.0%-75.6% (эзэлхүүний концентраци) байна.

Метан

Метаннь -161.4°C буцлах цэгтэй, өнгөгүй, үнэргүй хий юм. Энэ нь агаараас хөнгөн бөгөөд усанд уусахад маш хэцүү шатамхай хий юм. Энэ нь энгийн органик нэгдэл юм. Метан ба агаарын зохих харьцаатай холимог нь очтой тулгарах үед дэлбэрнэ. Дээд дэлбэрэлтийн хязгаар % (V/V): 15.4, доод дэлбэрэлтийн хязгаар % (V/V): 5.0.

Этан

Этан нь усанд уусдаггүй, этанол болон ацетонд бага зэрэг уусдаг, бензолд уусдаг бөгөөд агаартай холилдоход тэсрэх хольц үүсгэж болно. Дулааны эх үүсвэр болон ил галд өртөх үед шатах, дэлбэрэх аюултай. Фтор, хлор гэх мэттэй харьцах үед хүчтэй химийн урвал үүсгэнэ. Дээд дэлбэрэлтийн хязгаар % (V/V): 16.0, доод дэлбэрэлтийн хязгаар % (V/V): 3.0.

Пропан

Пропан (C3H8) нь өнгөгүй хий бөгөөд агаартай холилдоход тэсрэх хольц үүсгэдэг. Дулааны эх үүсвэр болон ил галд өртөх үед шатах, дэлбэрэх аюултай. Исэлдүүлэгч бодисуудтай харьцах үед хүчтэй урвалд ордог. Дээд дэлбэрэлтийн хязгаар % (V/V): 9.5, доод дэлбэрэлтийн хязгаар % (V/V): 2.1;

Н.бутан

n-Бутан нь өнгөгүй шатамхай хий бөгөөд усанд уусдаггүй, этанол, эфир, хлороформ болон бусад нүүрсустөрөгчид амархан уусдаг. Энэ нь агаартай тэсрэх хольц үүсгэдэг бөгөөд дэлбэрэлтийн хязгаар нь 19% ~ 84% (орой) байдаг.

Этилен

Этилен (C2H4) нь онцгой чихэрлэг үнэртэй өнгөгүй хий юм. Энэ нь этанол, эфир, усанд уусдаг. Шатаж, дэлбэрэхэд хялбар. Агаар дахь агууламж 3% хүрэхэд дэлбэрч, шатаж болно. Тэсрэлтийн хязгаар нь 3.0~34.0% байна.

Ацетилен

Ацетилен (C2H2)нь эфирийн үнэртэй, өнгөгүй хий юм. Энэ нь усанд бага зэрэг уусдаг, этанолд уусдаг, ацетонд амархан уусдаг. Ялангуяа фосфид эсвэл сульфидтэй харьцах үед шатаж, дэлбэрэхэд маш амархан байдаг. Тэсрэлтийн хязгаар нь 2.5-80% байдаг.

Пропилен

Пропилен нь хэвийн төлөвт чихэрлэг үнэртэй, өнгөгүй хий юм. Ус болон цууны хүчилд амархан уусдаг. Тэсрэх, шатах нь амархан бөгөөд дэлбэрэлтийн хязгаар нь 2.0-11.0% байдаг.

Циклопропан

Циклопропан нь газрын тосны эфирийн үнэртэй өнгөгүй хий юм. Энэ нь усанд бага зэрэг уусдаг бөгөөд этанол болон эфирт амархан уусдаг. Шатаж, дэлбэрэхэд хялбар бөгөөд дэлбэрэлтийн хязгаар нь 2.4-10.3% байдаг.

1,3 Бутадиен

1,3 Бутадиен нь өнгөгүй, үнэргүй хий бөгөөд усанд уусдаггүй, этанол болон эфирт амархан уусдаг, зэсийн хлоридын уусмалд уусдаг. Энэ нь өрөөний температурт маш тогтворгүй бөгөөд амархан задарч дэлбэрдэг бөгөөд дэлбэрэлтийн хязгаар нь 2.16~11.17% байдаг.

Метил хлорид

Метил хлорид (CH3Cl) нь өнгөгүй, амархан шингэрдэг хий юм. Амттай бөгөөд эфир шиг үнэртэй. Ус, этанол, эфир, хлороформ болон мөсөн цууны хүчилд амархан уусдаг. Шатаж, дэлбэрэхэд хялбар бөгөөд дэлбэрэх хязгаар нь 8.1 ~ 17.2% байдаг.